Maandag 10 augustus 2015

Relatie tussen ronding, bending en afzethoek bij schaatsen

Schaatsers laten hun schaatsen machinaal slijpen in een ronding, zodat het lemmet maar met een klein vlakje contact maakt met het ijs. Wedstrijdschaatsers maken tegenwoordig gebruik van de techniek om de schaatsen krom te buigen (benden) in de richting van de bocht, waardoor de schaats, vooral in de bocht, een groter contactvlak heeft met het ijs en makkelijker stuurt. Theoretisch heeft het ronde ijzer slechts één enkel contactpunt met het ijs.
Overzicht, verschenen in Geneeskunde & Sport, 6, 2006. H.H.N. Oonk, B. Jongejan, M.C. Legemate, M.L. van den Munckhof, J. van der Zwet. Trefwoorden: biomechanica, schaatsen

Schaatsers laten hun schaatsen machinaal slijpen in een ronding, zodat het lemmet maar met een klein vlakje contact maakt met het ijs. Wedstrijdschaatsers maken tegenwoordig gebruik van de techniek om de schaatsen krom te buigen (benden) in de richting van de bocht, waardoor de schaats, vooral in de bocht, een groter contactvlak heeft met het ijs en makkelijker stuurt. Theoretisch heeft het ronde ijzer slechts één enkel contactpunt met het ijs. Dit contactvlakje met het ijs bevindt zich in het begin van de glijfase in de buurt van de achterste pot en tijdens de afzet verplaatst het contact tussen ijzer en ijs naar de voorste pot: het scharnier van de klapschaats. Dit is de afwikkeling van de schaats, waardoor het spoor dat de schaats in het ijs schrijft, wordt beïnvloed. Het lijkt wenselijk dat de schaats uit zichzelf een ideaal spoor loopt zonder dat de schaatser daar energie in steekt: de ongedwongen vrije loop van de schaats. Deze ongedwongen vrije loop van de schaats is van essentieel belang voor het sturen van de schaats en de contacttijd tussen het ijzer en het ijs in de afzetfase. Hoe langer namelijk de contacttijd in combinatie met de afzetkracht is, hoe groter de arbeid die per slag kan worden geleverd en des te groter de te ontwikkelen snelheid. In dit artikel wordt, met behulp van het softwarepakket SolidWorks, de relatie beschreven tussen de ronding van het ijzer, de bending van de schaats, de afzethoek en de vorm van het spoor dat het ijzer in het ijs snijdt. Dit spoor wordt beschreven met de zogenaamde resultante radius. Hierbij is geen rekening gehouden met de vervorming van het ijzer door de afzetkracht. De snijlijn die het ijzer maakt als gevolg van ronding, bending en afzethoek heeft niet de vorm van een zuivere cirkel maar wordt in dit artikel benaderd door een best passende cirkel met een straal die hier resultante radius wordt genoemd. Deze resultante radius verandert continu gedurende het contact met het ijs, zodanig dat de schaats steeds sterker naar binnen stuurt in het verloop van de afzet. Er is een computerprogramma ontwikkeld dat de relatie tussen de variabelen zichtbaar maakt.